Rentesoap: voorwaarden studielening al vroeg op de schop

‘Politiek breekt haar belofte: leenstelsel blijft’. Dit was de eerste reactie van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) op het regeerakkoord Rutte III. Enthousiasme onder studenten wekte het regeerakkoord niet direct op. Enkele jaren na de invoering van het leenstelsel worden de leenvoorwaarden al gewijzigd.

Door Michael Kunst, 23 november 2017

Ondanks de vele miljoenen die het nieuwe kabinet in onderwijs pompt, wordt de financiële huishouding voor studenten niet voordeliger. De halvering van het collegegeld voor eerstejaarsstudenten, ingaande in collegejaar 2018 / 2019, lijkt een mooie manier om de instap naar hoger onderwijs aantrekkelijker te maken. Het kabinet spreekt van een korting. Auke Leen, hoogleraar algemene economie, spreekt echter van een verschuiving: “Het is vaak zo dat de overheid met de ene hand geeft en met de andere hand weer terugneemt. Misschien is het beoogde effect om de instap goedkoper te maken, maar op lange termijn maakt het niet uit."

De rente die studenten over hun schuld betalen, wordt niet langer vijfjaarlijks maar tienjaarlijks bepaald. Dit betekent dat de rente stijgt. De oorspronkelijke rentestand was -0,23% en in de tienjaarlijkse bepaling is deze stand al 0,58%. Studenten worden zo minder geprikkeld om extra geld te lenen, geld dat niet voor hun studie dient. “In die zin wordt er misschien minder geld, dat voor onderwijs is bedoeld, oneigenlijk gebruikt”, beargumenteert Leen.

De overheid besluit niet zomaar de rentestand te wijzigen. Het geld dat studenten lenen, moet immers ergens vandaan komen. De Nederlandse overheid leent op haar beurt weer het geld dat zij uitleent aan studenten. Dat gebeurt middels staatsobligaties. De rente die de overheid over de staatsobligaties betaalt, wordt doorberekend aan de student. Hoe langer die rente is vastgezet, hoe hoger die ligt. In het voorstel van de rentewijziging staat overigens dat de vernieuwde rentevoet enkel geldt voor nieuwe studenten. Sterker, er moet een wetswijziging plaatsvinden. Het is dus nog niet zeker vanaf wanneer de nieuwe rentestand in werking treedt. De nieuwe wet is nog niet in stemming gebracht.  

Teleurstelling en verbazing
De Landelijke Studentenvakbond kijkt veel cynischer naar de renteverhoging. Zij hekelen de welbekende ‘sigaar uit eigen doos’, zoals zij de korting op collegegeld in combinatie met de renteverhoging noemen. “Dit is hét voorbeeld van een maatregel die het vertrouwen in de politiek schaadt”, zegt Pieter ten Broeke, vicevoorzitter van de LSVb. “De partijen die het leenstelsel invoerden, riepen het hardst hoe gunstig de leenvoorwaarden zouden worden. Deze toezeggingen hielpen veel aspirant-studenten om te gaan lenen. Nu, enkele jaren later, verhoogt de politiek de rente."

Ten Broeke is dan ook erg te spreken over de oproep van de jongerentak van het CDA, het CDJA. De jongerenorganisatie riep de nieuwe coalitie op het leenstelsel af te schaffen. De oproep zorgde voor extra spanning in aanloop naar het CDA-congres, dat vier november plaatsvond in Nijmegen. Partijleider Sybrand Buma was echter vroeg in zijn speech al duidelijk: “Het leenstelsel blijft. En ik weet hoe graag jullie (het CDJA), en ook wij, daarvan af wilden. Maar onderhandelen is geven en nemen." 

 

Waar studenten het meest tegenaan lopen in de ‘leningsoap’, is de snelle verandering van de leenvoorwaarden. De VVD en PvdA spraken in 2012, tijdens de onderhandelingen over Rutte II, af om de basisbeurs op te doeken. Studenten moesten vanaf het jaar 2015 gaan lenen. Beide partijen spraken af om gunstige leenvoorwaarden te hanteren. Een laag rentetarief behoort tot die afspraken. Maar in het nieuwe kabinet, Rutte III, besluit men al snel te sleutelen aan deze voorwaarde. Met de tienjaarlijkse bepaling van de rentestand hoopt het kabinet ruim 200 miljoen euro op te halen. Dat zijn precies de kosten van het halveren van het collegegeld van eerstejaarsstudenten en, in het geval van pabo-studenten, ook tweedejaarsstudenten. Aankomende studenten betalen op deze manier hun eigen korting. Daar komt bij dat het regeerakkoord geen woord rept over de aanvullende beurs. Deze blijft waarschijnlijk hetzelfde als voorheen. 

 

Bezuinigingen op het onderwijs (in miljoenen euro's)

Sector

2018

2019

2020

2021

2022

Primair onderwijs

6,7

30,7

45,7

61

61

Voortgezet onderwijs

5,2

23,8

35,4

47,3

47,3

Mbo

2,8

12,7

18,9

25,2

25,2

Hbo

1,9

8,8

13,1

17,5

17,5

WO

2,9

13,1

19,6

26,1

26,1

  

 

 

 

 

 

 

 

 

Het nieuwe kabinet doet echter ook nieuwe investeringen in het onderwijs. Vooral wetenschappelijk onderzoek op universiteiten kan rekenen op meer geld. Door in stappen het budget te verhogen, wil de overheid in 2020 een structurele bijdrage leveren ter waarde van 200 miljoen euro. Wie echter onder de streep kijkt, ziet dat er wederom is bezuinigd op wetenschappelijk onderwijs, aldus de PO-Raad. Zij spreken van een netto-bezuiniging van 26 miljoen euro. Het nieuwe kabinet kan daarom nog veel winst boeken op het dossier onderwijs, niet in de laatste plaats door de aanwezigheid van onderwijspartij D66.


NOS – Van basisbeurs naar leenstelsel – 10 oktober 2012

NOS- Waarom je studielening waarschijnlijk duurder wordt – 11 oktober 2017

PO Raad – onverantwoord kabinet bezuinigt toch op onderwijs – 7 november 2017

Financieel Dagblad – ministerie van onderwijs: zorgen rond terugbetalen studielening zijn onterecht – 10 april 2017

Leidsch Dagblad – CDA jeugd vangt bot over basisbeurs: ‘bijzonder jammer’ – 4 november 2017

LSVb – Renteverhoging op studielening van Rutte III schaadt vertrouwen in politiek – 16 oktober 2017

Foto: ANP 

Tabel: PO-raad 

 

Contact

Uw naam
Geen naam

Uw Email
Geen (geldige) email

Bericht
Geen bericht.


Invalid Input

Opening hours

Openings hours
Leiden:
Maandag t/m vrijdag*:  10:45 - 15:15
 
The Hague: 
Maandag 10:45-15:15
Dinsdag 10:45-15:15
Woensdag 10.45-15.15
Donderdag 10.45-13:00
Vrijdag 10.45-15:15
Weekend Closed
 * Op donderdag heeft het bestuur vanaf 13:00 vergadering
On Thursdays the room is closed due weekly boardmeetings at 13:00